Η Ευρώπη αυτή την περίοδο βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Η οικονομία ανακάμπτει, αλλά όχι με τον ρυθμό που περίμεναν πολλοί — και τα προβλήματα παραμένουν. Οι πολίτες νιώθουν την πίεση από τις τιμές, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να ισορροπήσουν μεταξύ στήριξης των νοικοκυριών και ελέγχου των ελλειμμάτων, ενώ οι επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση προχωρούν αλλά αργά.
Ανάπτυξη και διαφορές Η συνολική ανάπτυξη στην Ευρώπη είναι μέτρια. Κάποιες χώρες που βασίζονται στη βιομηχανία και στις εξαγωγές κινούνται καλύτερα. Άλλες, πιο εξαρτημένες από τον τουρισμό ή τις εισαγωγές ενέργειας, δυσκολεύονται. Αυτό δημιουργεί ανομοιογενή εικόνα: δεν υπάρχει μια «Ευρώπη» που να νιώθει τα ίδια. Οι ανισότητες ανάμεσα στις χώρες πιέζουν για στοχευμένες πολιτικές.
Πληθωρισμός και επιτόκια Οι τιμές γενικά έχουν μειωθεί από τα πολύ υψηλά των προηγούμενων χρόνων, αλλά παραμένουν σε επίπεδα που ανησυχούν. Τα τρόφιμα και η ενέργεια κοστίζουν ακόμα περισσότερο σε πολλές περιοχές. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί τα στοιχεία και κρατάει τα επιτόκια ψηλά για να περιορίσει τον πληθωρισμό, αλλά δεν αποκλείει μικρές προσαρμογές αν χρειαστεί.
Αγορά εργασίας Η ανεργία είναι χαμηλότερη σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης, αλλά λείπουν εξειδικευμένοι εργαζόμενοι σε τομείς όπως η τεχνολογία και η παραγωγή. Οι μισθοί ανεβαίνουν σε κλάδους με έλλειψη προσωπικού, κάτι που πιέζει περαιτέρω τις τιμές υπηρεσιών. Η γήρανση του πληθυσμού και η ανάγκη για μετανάστες με δεξιότητες είναι εμφανή προβλήματα.
Ενέργεια και υποδομές Η Ευρώπη έχει μειώσει την εξάρτηση από ρωσικό αέριο, αλλά η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει ευαίσθητη σε γεωπολιτικά γεγονότα. Οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές και σε αποθήκευση ενέργειας αυξάνονται, όμως χρειάζονται πιο γρήγοροι ρυθμοί και μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες για να καλυφθούν τα κενά.
Δημοσιονομική εικόνα Κυβερνήσεις με περιορισμένους πόρους διστάζουν να αυξήσουν υπερβολικά τις δαπάνες, ενώ άλλες υιοθετούν πιο επεκτατική πολιτική για να στηρίξουν την κατανάλωση και τις ευάλωτες ομάδες. Οι επενδύσεις σε υποδομές και πράσινη τεχνολογία θεωρούνται επείγουσες, αλλά τα διαθέσιμα χρήματα δεν αρκούν παντού.
Κίνδυνοι μπροστά Οι βασικοί κίνδυνοι για την Ευρώπη είναι τρεις: νέα γεωπολιτικά σοκ που μπορεί να ανεβάσουν ξανά τις τιμές ενέργειας, επιβράδυνση της παγκόσμιας ζήτησης που θα πλήξει τις εξαγωγές, και πιέσεις στα κρατικά δημοσιονομικά που μπορεί να οδηγήσουν σε κρίσεις σε αδύναμες οικονομίες. Αν κάποιο από αυτά συμβεί, η ανάκαμψη θα γίνει πιο αργή ή και αναιρέσιμη.
Τι πρέπει να γίνει Απαιτούνται συντονισμένες πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο: επιτάχυνση επενδύσεων σε ΑΠΕ και δίκτυα, στοχευμένη στήριξη για ευάλωτα νοικοκυριά, προγράμματα κατάρτισης για νέες δεξιότητες και μέτρα για να διασφαλιστεί η σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Η ισορροπία μεταξύ στήριξης και δημοσιονομικής ευθύνης είναι δύσκολη, αλλά αναγκαία.
Η Ευρώπη είναι σε σωστή κατεύθυνση, αλλά ο δρόμος είναι ανηφορικός. Με σωστές αποφάσεις και γρήγορη δράση στις επενδύσεις και στην αγορά εργασίας, η ανάκαμψη μπορεί να γίνει βιώσιμη και δίκαιη — αλλιώς οι ανισότητες και οι κίνδυνοι θα μεγαλώσουν.
